(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.189. అధ్యాయః 189
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భృగుణా భరద్వాజంప్రతి చతురాశ్రమధర్మనిరూపణం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భరద్వాజ ఉవాచ। 12-189-0x(5944)(72473)
దానస్య కిం ఫలం ప్రోక్తం ధర్మస్య చరితస్య చ।
తపసశ్చ సుతప్తస్య స్వాధ్యాయస్య హుతస్య వా॥ 12-189-1(72474)
భృగురువాచ। 12-189-2x(5945)
హుతేన శాంయతే పాపం స్వాధ్యాయైః శాంతిరుత్తమా।
దానేన భోగ ఇత్యాహుస్తపసా సర్వమాప్నుయాత్॥ 12-189-2(72475)
దానం తు ద్వివిధం ప్రాహుః పరత్రార్థమిహైవ చ।
సద్భ్యో యద్దీయతే కించిత్తత్పరత్రోపతిష్ఠతే॥ 12-189-3(72476)
అసద్భ్యో దీయతే యత్తు తద్దానమిహ భుజ్యతే।
యాదృశం దీయతే దానం తాదృశం ఫలముచ్యతే॥ 12-189-4(72477)
భరద్వాజ ఉవాచ। 12-189-5x(5946)
కిం కస్య ధర్మాచరణం కిం వా ధర్మస్య లక్షణం।
ధర్మః కతివిధో వాఽపి తద్భవాన్వక్తుమర్హతి॥ 12-189-5(72478)
భృగురువాచ। 12-189-6x(5947)
స్వధర్మాచరణే యుక్తా యే భవంతి మనీషిణః।
తేషాం స్వర్గఫలావాప్తిర్యోఽన్యథా స విముహ్యతే॥ 12-189-6(72479)
భరద్వాజ ఉవాచ। 12-189-7x(5948)
యదేతచ్చాతురాశ్రంయం బ్రహ్మర్షివిహితం పురా।
తస్య స్వంస్వం సమాచారం యథావద్వక్తుమర్హసి॥ 12-189-7(72480)
భృగురువాచ। 12-189-8x(5949)
పూర్వమేవ భగవతా బ్రహ్మణా లోకహితమనుతిష్ఠతా ధర్మసంరక్షణార్థమాశ్రమాశ్చత్వారోఽభినిర్దిష్టాః। తత్ర గురుకులవాసమేవ ప్రథమమాశ్రమముదాహరంతి। సంయగ్యత్ర శౌచసంస్కారనియమవ్రతవినియతాత్మా ఉభేసంధ్యే భాస్కరాగ్నిదైవతాన్యుపస్థాయ విహాయ నిద్రాలస్యే గురోరభివాదననవేదాభ్యాసశ్రవణపవిత్రీకృతాంతరాత్మా [త్రిషవణముపస్పృశ్య బ్రహ్మచర్యాగ్నిపరిచరణగురుశుశ్రూషానిత్యభిక్ష్యాదిసర్వనివేదితాంతరాత్మా] గురువచనిర్దేశానుష్ఠానాప్రతికూలో గురుప్రసాదలబ్ధస్వాధ్యాయతత్పరః స్యాత్॥ 12-189-8(72481)
భవతి చాత్ర శ్లోకః। 12-188-9x(5950)
గురుం యస్తు సమారాధ్య ద్విజో వేదమవాప్నుయాత్।
తస్య స్వర్గఫలావాప్తిః శుధ్యతే చాస్య మానసమితి॥ 12-189-9(72482)
గార్హస్థ్యం ఖలు ద్వితీయమాశ్రమం వదంతి। తస్య సముదాచారలక్షణం సర్వమనువ్యాఖ్యాస్యామః। సమావృత్తానాం సదాచారాణాం సహధర్మచర్యాఫలార్థినాం గృహాశ్రమో విధీయతే। ధర్మార్థకామావాప్త్యర్థం త్రివర్గసాధనమపేక్ష్యాగర్హితేన కర్మణా ధనాన్యాదాయ స్వాధ్యాయోపలబ్ధప్రకర్షేణ వా బ్రహ్మర్షినిర్మితేన వా। హవ్యకవ్యనియమాభ్యాం దైవతపూజాసమాధిప్రసాదవిధ్యుపలబ్ధేన ధనేన గృహస్థో గార్హస్థ్యం వర్తయేత్। తద్ధి సర్వాశ్రమాణాం మూలముదాహరంతి। గురుకులనివాసినః పరివ్రాజకా యే చాన్యే సంకల్పితవ్రతనియమధర్మానుష్ఠాయినస్తేపామష్యత ఏవ భిక్షాబలిసంవిభాగాః ప్రవర్తంతే॥ 12-189-10(72483)
వానప్రస్థానాం చ ద్రవ్యోపస్కార ఇతి ప్రాయశః ఖల్వేతే సాధవః సాధుపథ్యాశినః స్వాధ్యాయప్రసంగినస్తీర్థాభిగమనదేశదర్శనార్థం పృథివీం పర్యటంతి తేషాం ప్రత్యుత్థానాభిగమనాభివాదనానసూయవాక్ప్రదానసుఖశక్త్యాసనసుఖశయనాభ్యవహారసత్క్రియాచేతి॥ 12-189-11(72484)
భవతి చాత్ర శ్లోకః। 12-189-12x(5951)
అతిథిర్యస్య భగ్నాశో గృహాత్ప్రతినివర్తతే।
స తస్య దుష్కృతం దత్త్వా పుణ్యమాదాయ గచ్ఛతి॥ 12-189-12(72485)
అపి చాత్ర యజ్ఞక్రియాభిర్దేవతాః ప్రీయంతే నివాపేన పితరో వేదవిద్యాభ్యాసశ్రవణధారణేన ఋషయ అపత్యోత్పాదనేన ప్రజాపతిరితి॥ 12-189-13(72486)
శ్లోకౌ చాత్ర భవతః। 12-189-14x(5952)
వత్సలాః సర్వభూతానాం వాచ్యాః శ్రోత్రసుఖా గిరః।
పరివాదాపవాదౌ చ పారుష్యం చాత్ర గర్హితం॥ 12-189-14(72487)
అవజ్ఞానమహంకారో దంభశ్చైవ విగర్హితః।
అహింసా సత్యమక్రోధః సర్వాశ్రమగతం తపః॥ 12-189-15(72488)
అపి చాత్ర మాల్యాభరణవస్త్రాభ్యంగనిత్యోపభోగనృత్తగీతవాదిత్రశ్రుతిసుఖనయనాభిరామదర్శనానాం ప్రాప్తిర్భక్ష్యభోజ్యలేహ్యపేయచోష్యాణామభ్యవహార్యాణాం వివిధానాముపభోగః స్వవిహారసంతోషః కామసుఖావాప్తిరితి॥ 12-189-16(72489)
శ్లోకౌ చాత్ర భవతః। 12-189-17x(5953)
త్రివర్గగుణనిర్వృత్తిర్యస్య నిత్యం గృహాశ్రమే।
స సుఖాన్యనుభూయేహ శిష్టానాం గతిమాప్నుయాత్॥ 12-189-17(72490)
ఉంఛవృత్తిర్గృహస్థో యః స్వధర్మాచరణే రతః।
త్యక్తకామసుఖారంభః స్వర్గస్తస్య న దుర్లభః॥ ॥ 12-189-18(72491)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ఏకోననవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 189॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-189-2 శాంతిరుపరతిః॥ 12-189-7 చతుర్ణామాశ్రమాణాం ధర్మశ్చాతురాశ్రంయం॥ 12-189-9 సిధ్యతే చాస్య మానసం ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-189-10 సమావృత్తానాం సమాపితగురుకులవాసానాం స్నాతకానాం। సహోభౌ చరతాం ధర్మమితి దంపత్యోః సహాధికారికం ధర్మం తచ్చర్యాఫలం పుత్రజన్మ॥ 12-189-11 ద్రవ్యోపస్కారో ధనవర్జనం। సుఖశక్త్యా సుఖవత్యా శక్త్యా న తు దేహపీడయా। సత్క్రియా చ కర్తవ్యేతి శేషః॥ 12-189-13 నివాపనే పితృతర్పణేన॥ 12-189-14 వాత్సల్యాత్సర్బభూతేభ్యః ఇతి పరితాపోపతాపశ్చేతి చ. ఝ. పాఠః॥ 12-189-18 ఉంఛః కణశ ఆదానం తేన వృత్తిర్జీవనమస్య। కామసుఖమారంభాశ్చేతిద్వంద్వః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.